ความสูญเสีย

รู้จัก โรคจิตเภท(schizophrenia) อาการและวิธีรักษา

กันยายน 15, 2025

เขียนโดย

Soulman

โรคจิตเภทคืออะไร

โรคจิตเภท หรือ Schizophrenia เป็นโรคทางจิตเวชเรื้อรังที่ส่งผลต่อความคิด การรับรู้ และพฤติกรรมของผู้ป่วย ทำให้ผู้ป่วยมองโลกต่างออกไปจากความเป็นจริง หลายครั้งอาจมีอาการหูแว่ว เห็นภาพหลอน หรือมีความเชื่อที่ไม่ตรงกับความจริง โรคนี้พบได้ประมาณร้อยละ 1 ของประชากร มักเริ่มแสดงอาการในช่วงวัยรุ่นปลายจนถึงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น

แม้จะเป็นโรคที่สร้างความเข้าใจผิดว่าผู้ป่วยมี “หลายบุคลิก” แต่แท้จริงแล้วโรคจิตเภทไม่ใช่โรคบุคลิกภาพแตกแยก หากได้รับการดูแลและการรักษาที่เหมาะสม ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตในสังคมได้เช่นเดียวกับคนทั่วไป

สาเหตุของโรคจิตเภท

สาเหตุของโรคจิตเภทเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งชีวภาพและสิ่งแวดล้อม งานวิจัยชี้ว่าพันธุกรรมมีบทบาทสำคัญ หากคนในครอบครัวป่วยเป็นโรคนี้ ความเสี่ยงก็จะสูงขึ้น นอกจากนี้ยังพบความผิดปกติของสารเคมีในสมอง เช่น ซีโรโทนินและโดปามีน รวมถึงโครงสร้างสมองบางส่วนที่เปลี่ยนแปลงเล็กน้อย ส่วนปัจจัยด้านจิตใจ เช่น ความเครียดรุนแรง การเผชิญเหตุการณ์กระทบกระเทือน หรือการใช้สารเสพติด ก็สามารถกระตุ้นให้โรคกำเริบได้เช่นกัน

อาการของโรคจิตเภท

อาการของโรคจิตเภทสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่

อาการด้านบวก (Positive Symptoms) คืออาการที่ “เพิ่มขึ้น” จากปกติ เช่น หลงผิด คิดว่ามีคนตามทำร้าย เชื่อว่าตนเองมีพลังพิเศษ หรือได้ยินเสียงพูดคุยทั้งที่ไม่มีใครอยู่ตรงนั้น
อาการด้านลบ (Negative Symptoms) เป็นอาการที่ “ขาดหายไป” จากสิ่งที่ควรมี เช่น แยกตัว เฉยเมย ไม่สนใจสิ่งรอบข้าง ไม่ดูแลสุขภาพตัวเอง พูดน้อยหรือแสดงอารมณ์น้อยลง
อาการด้านการรู้คิด (Cognitive Symptoms) คืออาการที่กระทบต่อความจำ สมาธิ และการตัดสินใจ เช่น คิดไม่เป็นระบบ วางแผนยากลง หรือเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ได้ช้ากว่าเดิม

ทั้งนี้ อาการเหล่านี้อาจค่อย ๆ ปรากฏและรุนแรงขึ้นหากไม่ได้รับการรักษา

วิธีการวินิจฉัย

โรคจิตเภทจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยโดยจิตแพทย์อย่างละเอียด เพื่อแยกจากโรคอื่นที่มีอาการคล้ายกัน เช่น โรคทางระบบประสาท หรือผลจากการใช้สารเสพติด โดยมักใช้การซักประวัติ ตรวจร่างกาย และการทดสอบทางจิตวิทยา ก่อนยืนยันการวินิจฉัยและวางแผนการรักษา

วิธีรักษาโรคจิตเภท

1. การรักษาด้วยยา

ยาต้านโรคจิต (Antipsychotic drugs) เป็นแนวทางหลักในการควบคุมอาการโรคจิตเภท ยามีหน้าที่ลดอาการหลงผิด ประสาทหลอน และความคิดที่สับสน โดยจะช่วยปรับสมดุลของสารสื่อประสาทในสมอง เช่น โดปามีนและซีโรโทนิน การใช้ยาต้องอยู่ภายใต้การดูแลของจิตแพทย์อย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียง เช่น น้ำหนักเพิ่ม กล้ามเนื้อเกร็ง หรืออาการง่วงซึม ผู้ป่วยควรรับประทานยาอย่างต่อเนื่องตามคำสั่งแพทย์ แม้อาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

2. การทำจิตบำบัด

จิตบำบัด (Psychotherapy) เป็นการพูดคุยกับนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจตนเองมากขึ้น จัดการกับความคิดและความรู้สึกที่ผิดปกติได้ดียิ่งขึ้น การทำจิตบำบัดยังช่วยให้ผู้ป่วยเรียนรู้วิธีแก้ไขปัญหาในชีวิตประจำวัน และพัฒนาทักษะในการรับมือกับความเครียด ตัวอย่างที่ใช้บ่อยคือการบำบัดด้วยวิธีปรับความคิดและพฤติกรรม (Cognitive Behavioral Therapy: CBT) ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยเรียนรู้ที่จะท้าทายความคิดที่ไม่สมเหตุสมผลและแทนที่ด้วยมุมมองใหม่ที่เหมาะสมกว่า

3. การบำบัดครอบครัว

ครอบครัวมีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยโรคจิตเภท การบำบัดครอบครัว (Family Therapy) มุ่งเน้นให้ความรู้เกี่ยวกับโรค วิธีรับมือกับอาการ และแนวทางการสื่อสารที่เหมาะสมในครอบครัว การบำบัดลักษณะนี้ช่วยลดความตึงเครียดภายในบ้าน ลดโอกาสการกำเริบของโรค และสร้างเครือข่ายสนับสนุนที่มั่นคงสำหรับผู้ป่วย

4. การฟื้นฟูสมรรถภาพทางสังคม

การฟื้นฟูสมรรถภาพ (Rehabilitation) เป็นขั้นตอนที่ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตในสังคมได้ใกล้เคียงปกติที่สุด กิจกรรมอาจรวมถึงการฝึกทักษะการเข้าสังคม การทำงานร่วมกับผู้อื่น การเข้าร่วมกลุ่มบำบัดที่ผู้ป่วยสามารถพูดคุยและให้กำลังใจกัน การฝึกอาชีพและการจัดการชีวิตประจำวัน เช่น การดูแลสุขอนามัย การทำงานบ้าน หรือการจัดการเวลา การฟื้นฟูในรูปแบบนี้ช่วยให้ผู้ป่วยมีความมั่นใจและความหวังที่จะสร้างชีวิตที่มีคุณค่า

5. การรักษาในโรงพยาบาลและการบำบัดขั้นสูง

ในบางกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการรุนแรง เช่น มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น หรือไม่สามารถดูแลตัวเองได้ อาจจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อความปลอดภัย ในโรงพยาบาล ผู้ป่วยจะได้รับการดูแลจากทีมสหสาขาวิชาชีพ ทั้งจิตแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา และนักสังคมสงเคราะห์ นอกจากนี้ยังอาจมีการใช้การรักษาด้วยไฟฟ้า (Electroconvulsive Therapy: ECT) ในบางกรณีที่ยาหรือการบำบัดทั่วไปไม่ให้ผลตามที่คาดหวัง วิธีนี้ใช้กระแสไฟฟ้าในปริมาณที่เหมาะสมกระตุ้นสมอง เพื่อปรับสมดุลของการทำงานทางจิตใจ

การอยู่ร่วมกับผู้ป่วยโรคจิตเภท

สิ่งสำคัญคือการเข้าใจว่าอาการที่ผู้ป่วยแสดงออกมาไม่ได้เกิดจากความตั้งใจ แต่เป็นผลจากโรค ครอบครัวและคนใกล้ชิดควรแสดงความเห็นใจ หลีกเลี่ยงการตำหนิหรือโต้เถียงในประเด็นที่เกี่ยวกับอาการทางจิต แต่ควรรับฟังด้วยความอดทน กระตุ้นให้ผู้ป่วยดูแลตัวเองในขอบเขตที่ทำได้ โดยไม่บังคับจนเกินไป การให้กำลังใจอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกปลอดภัยและมั่นใจที่จะก้าวต่อไป

สุดท้ายนี้ โรคจิตเภทเป็นโรคทางจิตเวชที่ซับซ้อนและต้องการการดูแลระยะยาว แต่หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ผู้ป่วยสามารถมีคุณภาพชีวิตที่ดีและอยู่ร่วมกับสังคมได้อย่างมีความหมาย ที่สำคัญคือครอบครัวและสังคมต้องช่วยกันสร้างความเข้าใจ เพื่อลดอคติและเพิ่มพื้นที่ปลอดภัยให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟื้นฟูอย่างแท้จริง และหากคุณหรือคนใกล้ตัวกำลังเผชิญช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความสับสนหรืออยากหาพื้นที่ปลอดภัยในการระบายความรู้สึก Sharesouls พร้อมเป็นพื้นที่ให้คุณได้ถ่ายทอดเรื่องราว เขียนบันทึก หรือสร้างอนุสรณ์ออนไลน์ในแบบที่คุณต้องการ เพราะบางครั้งการได้เล่าออกมา ไม่เพียงช่วยเยียวยาหัวใจ แต่ยังทำให้เรารู้ว่า เราไม่ได้เดินอยู่ลำพังบนเส้นทางที่ยากลำบากนี้