ความสูญเสีย

ลอยอังคาร คืออะไร? แล้วทำเองได้ไหม?

กรกฎาคม 8, 2025

เขียนโดย

Soulman

เราเชื่อว่าการลาจากครั้งสุดท้ายควรเต็มไปด้วยความหมาย ความรัก และความสงบ ไม่ใช่แค่พิธีกรรมที่ต้องทำให้จบ แต่คือการส่งผู้ล่วงลับกลับสู่ธรรมชาติอย่างอ่อนโยน และให้ทุกคนในครอบครัวได้ร่วมกันปลดปล่อยความเศร้าใจอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ในวันนี้ SHARESOULS สุสานออนไลน์ จึงอยากชวนคุณทำความเข้าใจทุกแง่มุมของการลอยอังคาร ตั้งแต่ความหมาย ที่มา เหตุผลที่เรียกว่าอังคาร การเตรียมตัว ขั้นตอนจริง ไปจนถึงวิธีเลือกวันและเวลา เพราะเราอยากให้ทุกการอำลาครั้งสุดท้าย เป็นช่วงเวลาที่งดงามและอยู่ในความทรงจำของคุณตลอดไป

ลอยอังคารคือ

พิธีลอยอังคาร คือการที่ญาติและคนใกล้ชิดของผู้เสียชีวิตนั้นนำเถ้ากระดูกหรืออัฐิของผู้ตายไปโปรยในแม่น้ำ ทะเล หรือแหล่งน้ำต่าง ๆ เพื่อส่งดวงวิญญาณที่ล่วงลับกลับคืนสู่ธรรมชาติ โดยตามความเชื่อที่สืบต่อกันมานาน เชื่อว่าการลอยอังคารเป็นการปล่อยวางครั้งสุดท้าย ช่วยให้ดวงวิญญาณเดินทางไปสู่ภพภูมิที่ดีและสงบเย็น เปรียบเสมือนสายน้ำที่ไหลไปไม่มีวันหวนกลับ

ที่มาของรากฐานของพิธีลอยอังคารนั้นได้รับอิทธิพลจากศาสนาฮินดู ซึ่งมีคติว่าน้ำเป็นธาตุศักดิ์สิทธิ์ โดยเฉพาะแม่น้ำคงคาที่เชื่อว่าสามารถชำระบาปได้ ซึ่งต่อมาวัฒนธรรมไทยผสมผสานความเชื่อนี้เข้ากับหลักพุทธศาสนา เรื่องการกลับคืนสู่ธาตุทั้งสี่ ได้แก่ ดิน น้ำ ลม และไฟ จึงเกิดเป็นพิธีลอยอังคารในแบบไทยที่เราคุ้นเคยกันทุกวันนี้นั่นเอง

แล้วทำไมต้องใช้ชื่อว่าลอยอังคาร?

คำว่า อังคาร ที่เราใช้เรียกเถ้ากระดูกหลังการเผาศพ มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลี-สันสกฤต คือคำว่า องฺคาร อ่านว่า อัง–คา–ระ แปลว่า ถ่าน หรือ เถ้าถ่าน ซึ่งหมายถึงส่วนที่เหลือจากการเผา ไม่ว่าจะเป็นชิ้นกระดูกหรือเถ้าถ่านละเอียด หลังจากที่ร่างกายถูกเผาจนเหลือเพียงเศษเถ้า สิ่งนี้จึงถูกเรียกว่า อังคาร และเมื่อจะนำไปลอยน้ำเพื่อปลดปล่อย จึงเกิดเป็นคำว่า ลอยอังคาร

ทั้งนี้ การใช้คำว่าอังคารไม่ได้เกี่ยวข้องกับวันอังคารหรือดาวอังคารตามที่บางคนเข้าใจ แต่เป็นการเรียกตามลักษณะของเศษที่เหลือจากการเผาร่างกาย ซึ่งถือว่าเป็นการใช้ภาษาที่มีความหมายลึกซึ้ง และสะท้อนถึงคติความเชื่อเรื่องการปลดปล่อยร่างกายกลับสู่ธรรมชาติดังเดิม

ลอยอังคารทำเองได้ไหม

การลอยอังคารนั้นคุณและครอบคัวสามารถทำเองได้ หากครอบครัวมีความพร้อมทั้งด้านจิตใจและการจัดการ เพราะพิธีนี้ไม่ได้มีกฎตายตัวว่าต้องจ้างผู้เชี่ยวชาญทางศาสนาเข้าช่วย แต่สิ่งสำคัญคือการคำนึงถึงความปลอดภัย ความเหมาะสมของสถานที่ และการปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่น เช่น ต้องเลือกแหล่งน้ำที่ได้รับอนุญาต และหลีกเลี่ยงการใช้วัสดุที่ทำลายสิ่งแวดล้อม หลายครอบครัวจึงเลือกจัดการเองเพื่อความเรียบง่าย และสร้างบรรยากาศที่เป็นกันเอง

แต่ถ้าใครยังไม่มั่นใจหรือไม่เคยมีประสบการณ์ การใช้บริการผู้เชี่ยวชาญก็จะช่วยให้ทุกอย่างเป็นไปอย่างราบรื่นและถูกต้องได้ โดยหากคุณเตรียมใจพร้อมแล้ว ขั้นตอนถัดไปที่ต้องรู้คือ ขั้นตอนพิธีลอยอังคาร ว่าต้องทำอย่างไรบ้างเพื่อให้สมบูรณ์ที่สุดเพื่อการจากลากับคนที่คุณรัก

ขั้นตอนพิธีลอยอังคาร

การลอยอังคารเป็นช่วงวันเวลาสำคัญที่ครอบครัวจะได้ร่วมกันอำลาและส่งดวงวิญญาณของผู้ล่วงลับกลับสู่ธรรมชาติ ทุกขั้นตอนควรทำด้วยความตั้งใจและเคารพ เพื่อให้พิธีเป็นไปอย่างสงบและสมบูรณ์ที่สุด

1. เตรียมสถานที่และความพร้อม

ก่อนวันพิธี ควรเลือกและจองสถานที่ให้ชัดเจน เช่น แม่น้ำใหญ่ ทะเล หรืออ่างเก็บน้ำ ตรวจสอบว่าพื้นที่นั้นได้รับอนุญาตและปลอดภัย หากต้องใช้เรือ ควรเช็กสภาพเรือ เตรียมเสื้อชูชีพ และตรวจสอบสภาพอากาศ การวางแผนล่วงหน้าจะช่วยให้พิธีเป็นไปอย่างราบรื่น ลดความกังวลในวันจริง

2. จัดเตรียมอัฐิและอุปกรณ์

อัฐิหรือเถ้ากระดูกควรถูกบรรจุในภาชนะสะอาด เช่น โอ่ง ผอบ หรือกล่องที่ปิดสนิท บางครอบครัวอาจห่อด้วยผ้าขาวเพื่อความเรียบร้อย ควรเตรียมอุปกรณ์ประกอบพิธีให้พร้อม เช่น ดอกไม้ กลีบกุหลาบ ธูป เทียน พวงมาลัย ผ้าขาว และอุปกรณ์สำหรับทำบุญหรือสวดมนต์ ตรวจสอบให้ครบก่อนออกเดินทาง เพื่อความสงบใจและไม่เกิดความวุ่นวายในภายหลัง

3. ทำพิธีบูชาและสวดมนต์ก่อนลอยอังคาร

เมื่อเดินทางถึงจุดหมาย หากใช้เรือ ควรเริ่มด้วยการกล่าวบูชาแม่ย่านางเรือ เพื่อความเป็นสิริมงคล จากนั้นสามารถทำบุญถวายสังฆทาน หรือสวดมนต์อุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับ เพื่อเสริมความสงบทางจิตใจและเป็นการขอพรให้ดวงวิญญาณไปสู่ภพภูมิที่ดี

ตัวอย่างคำกล่าวอธิษฐานก่อนลอยอังคาร

ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขออัญเชิญคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย โปรดเมตตานำพาดวงวิญญาณของ (กล่าวชื่อผู้ล่วงลับ) ให้ไปสู่สุคติภพภูมิที่ดี พ้นทุกข์ พ้นโศก พ้นภัย พ้นอุปสรรคทั้งปวง ขอให้ดวงวิญญาณของ (กล่าวชื่อผู้ล่วงลับ) ได้พบแต่ความสงบเย็นเป็นสุข ตลอดกาลนานเทอญ

4. โปรยอัฐิและเครื่องประกอบพิธีลงน้ำ

หลังสวดมนต์และกล่าวอธิษฐาน ผู้นำพิธีหรือญาติผู้ใหญ่จะค่อยๆ เปิดภาชนะใส่อัฐิ และโปรยลงน้ำอย่างช้าๆ ตามด้วยดอกไม้ ธูป เทียน และพวงมาลัย ถ้าใช้ภาชนะดินเผาที่สามารถย่อยสลายได้ สามารถปล่อยทั้งภาชนะลงน้ำได้ เพื่อให้กลับคืนสู่ธรรมชาติ การโปรยควรทำด้วยความสงบ ตั้งใจ ไม่โยนหรือเทลงรวดเดียว เพราะเป็นการแสดงความเคารพและอาลัยครั้งสุดท้าย

5. ไว้อาลัยและเก็บอุปกรณ์ให้เรียบร้อย

เมื่อโปรยอัฐิเรียบร้อยแล้ว ญาติและผู้ร่วมพิธีจะยืนไว้อาลัยเงียบ ประมาณ 1 นาที เพื่อเป็นการกล่าวคำอำลาในใจ และแสดงความรักครั้งสุดท้าย บางครอบครัวนิยมโรยพวงมาลัยหรือกระทงดอกไม้เพิ่ม เพื่อเสริมความหมาย หลังเสร็จสิ้น ควรเก็บอุปกรณ์ทั้งหมดกลับขึ้นเรือหรือท่า ไม่ทิ้งเศษวัสดุลงน้ำ เพื่อแสดงความเคารพต่อธรรมชาติและรักษาความสะอาด

ตัวอย่างคำกล่าวอธิษฐานหลังลอยอังคาร

ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมบุญกุศลที่ได้กระทำในวันนี้ ถวายแด่ (กล่าวชื่อผู้ล่วงลับ) ขอจงได้รับกุศลผลบุญนี้ และขอให้ดวงวิญญาณมีความสุข ความสงบ ปราศจากความเศร้าหมอง ทั้งในภพนี้และภพหน้า ตลอดไป

ท้ายที่สุด ทุกขั้นตอนที่คุณอ่านทั้งหมดนี้แม้จะเรียบง่าย แต่เต็มไปด้วยความหมายลึกซึ้ง และเป็นการอำลาครั้งสุดท้ายที่ช่วยปลอบประโลมใจให้ครอบครัวก้าวผ่านความสูญเสียได้อย่างสงบ

วันและเวลาที่เหมาะสมสำหรับการลอยอังคาร

การเลือกวันและเวลาในการลอยอังคาร ไม่มีข้อบังคับตายตัว แต่หลายครอบครัวให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ เพราะเชื่อว่าการเลือกวันและเวลาที่เหมาะสมจะช่วยเสริมสิริมงคลให้กับดวงวิญญาณผู้ล่วงลับ และทำให้พิธีดำเนินไปอย่างราบรื่น สงบ และเป็นไปตามความเชื่อที่สืบต่อกันมา

โดยทั่วไป นิยมเลือก ช่วงเช้าตรู่ เพราะพระอาทิตย์ขึ้นเป็นสัญลักษณ์ของการเริ่มต้นใหม่ แสงยามเช้าก็ให้บรรยากาศสงบ อากาศไม่ร้อนเกินไป เหมาะสำหรับการประกอบพิธีที่ต้องการความเงียบสงบและความตั้งใจ หลายครอบครัวยังเลี่ยงการลอยอังคารใน วันพระ หรือ วันสำคัญทางพุทธศาสนา เช่น วันมาฆบูชา วิสาขบูชา และอาสาฬหบูชา เพราะเชื่อว่าเป็นวันสำหรับการทำบุญและการรักษาศีล ไม่ควรจัดพิธีเกี่ยวข้องกับความตาย

นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อเรื่องการหลีกเลี่ยง วันโกน (วันก่อนวันพระ) และช่วง เทศกาลกินเจ เพราะเป็นช่วงที่เน้นการละเว้นเนื้อสัตว์และการทำจิตใจให้บริสุทธิ์ จึงไม่เหมาะสำหรับพิธีเกี่ยวกับความตาย สำหรับครอบครัวที่เคร่งมาก อาจเลือกดูฤกษ์จากพระหรือผู้รู้เพื่อความสบายใจ